باشترکردنی بزوێنەری دروستکەر چییە؟
باشترکردنی بزوێنەری دروستکەر (GEO) بریتییە لە پراکتیکی ڕێکخستنی ماڵپەڕەکەت، ناوەڕۆکەکەت، و ئاماژەکانی قەوارەکەت بۆ ئەوەی بزوێنەرەکانی ژیریی دەستکرد سەرچاوە بۆ کۆمپانیاکەت دابنێن کاتێک وەڵامی پرسیارەکانی کڕیار دەدەنەوە. زاراوەکە لە توێژینەوەی ساڵی 2023 ی GEO: Generative Engine Optimization وە هاتووە لەلایەن توێژەرانی Princeton، Georgia Tech، Allen Institute، و IIT Delhi، کە پێناسەی بوارەکەی کرد و پێوانەی ئەو باشترکردنانەی کرد کە ئاماژەکان دەگۆڕن.
بزوێنەرەکان ئیتر تەنها ڕوویەکی بچووک نین. Brave Search بەتەنیا ڕۆژانە وەڵامی زیاتر لە 50 ملیۆن پرسیار دەداتەوە و لە نزیکەی سێیەکیاندا پوختەیەکی ژیریی دەستکرد پێشکەش دەکات. Google تایبەتمەندی AI Overviews دەخاتە سەرووی پەڕەی ئەنجامەکانییەوە. ChatGPT، Gemini، و Perplexity ڕاستەوخۆ وەڵامی پرسیارەکانی کڕیاران دەدەنەوە و ناوی چەند کۆمپانیایەک دەهێنن کاتێک لێیان دەپرسرێت کە لەگەڵ کێ کار بکەن. GEO ئەو کارەیە کە تۆ دەکاتە یەکێک لەم ناوانە.
مەبەست لە GEO فێڵکردن نییە لە مۆدێلەکان. ئەمە هەمان ئەو شتەیە کە هەمیشە بازاڕگەرییەکی تەکنیکی باش بووە: ڕاستییە سەلمێنراوەکان، بە ڕوونی دەربڕدراون، لە پێکهاتەیەکدا کە ئامێرەکان بتوانن بیخوێننەوە. جیاوازییەکە لە ڕووی پاداشتەکەدایە. پاداشتی SEO بەستەرێکی ڕیزبەندی کراو بوو، بەڵام پاداشتی GEO ڕستەیەکە لە ناو وەڵامێکدا، بە کرتەکردن بێت یان بەبێ کرتە.
جیاوازی نێوان GEO و SEO و AEO چییە؟
لێرەدا SEO پێگەیەک لەسەر پەڕەی ئەنجامەکان بەدەست دەهێنێت، AEO و GEO ئاماژەکە لە ناو خودی وەڵامەکەدا بەدەست دەهێنن. بازاڕەکە زاراوەکانی AEO (باشترکردنی بزوێنەری وەڵام) و GEO بە نزیکەیی بە جێگرەوەی یەکتر بەکاردەهێنێت: GEO ئەو زاراوەیە کە توێژینەوەکە پێناسەی کردووە، AEO ئەو زاراوەیە کە کڕیاران بۆی دەگەڕێن. کارەکە هەمان بوارە کە ئاراستەی هەمان ڕوو کراوە.
| SEO | AEO / GEO | |
|---|---|---|
| ئامانج | پێگەیەک لەسەر پەڕەی ئەنجامەکان | ئاماژەیەک لە ناو وەڵامێکی دروستکراودا |
| ڕووکاری دەرکەوتن | لیستی ئەنجامەکانی Google و Bing | ChatGPT, Gemini, Perplexity, AI Overviews |
| پێوانە دەکرێت بە | ڕیزبەندییەکان، بینینەکان، کرتەکان | ئاماژەکان: چەند جار بزوێنەرەکان ناوت دەهێنن |
| بەهێزترین ئامراز | بەستەرەکان، پێکهاتەی تەکنیکی، قووڵی ناوەڕۆک | باسکردن لە وێب، دەربڕینی شیاوی دەرهێنان، سخێما (schema) |
| دۆخی شکست | پەڕەی دووەم | نەبوون لە کۆمەڵەی وەڵامەکاندا |
هەردوو بوارەکە بنەمای هاوبەشیان هەیە، بەڵام گرنگییەکەیان جیاوازە و دەتوانرێت پێوانە بکرێت: Ahrefs لێکۆڵینەوەی لەسەر 75,000 براند کرد و بۆی دەرکەوت کە باسکردن لە وێب پەیوەندی هەیە بە بینرانی ژیریی دەستکرد لە 0.664، کە سێ هێندە بەهێزترە لە بەستەرەکانی پشتەوە لە 0.218. بەستەرەکان هێشتا ڕیزبەندییە کلاسیکییەکان هەڵدەگرن. بەڵام باسکردنەکان وەڵامەکە هەڵدەگرن.
چۆن بزوێنەرەکانی ژیریی دەستکرد هەڵدەبژێرن کە ئاماژە بە چی بدەن؟
بزوێنەرەکانی ژیریی دەستکرد ئاماژە بەو سەرچاوانە دەدەن کە شیاوی گەڕانن، پشتڕاستکراونەتەوە، و شیاوی وەرگرتنی دەقن لێیان. ئەگەر گەڕاقکەرێک نەتوانێت بتبینێت، هیچ مۆدێلێک ناتوانێت ئاماژەت پێبدات. ئەگەر وێبی کراوە هەرگیز باسی نەکردیت، مۆدێلەکان هیچ هۆکارێکیان نییە متمانەت پێ بکەن. ئەگەر پەڕەکانت وەڵامەکان لە ناو دەقی بازاڕگەریدا بشارنەوە، ئەوا هیچ شتێک نییە بۆ ئەوەی بخرێتە ناو وەڵامەکەوە.
ڕیزبەندی باش ئیتر دڵنیایی ئاماژەدان نادات. Ahrefs شیکاری 863,000 وشەی سەرەکی کرد و بۆی دەرکەوت کە تەنها 38% لە سەرچاوەکانی Google AI Overviews لە 10 ئەنجامی ئۆرگانیکی سەرەوە دێن، کە دابەزیوە لە 76% لە ساڵێک پێشتر. بزوێنەرەکان بە شێوەیەکی بەرچاو یەک پرسیاری کڕیار دابەش دەکەن بۆ چەندین پرسیاری لاوەکی و ئاماژە بەو سەرچاوانە دەدەن کە بەردەوام دەردەکەون لە ناویاندا، هەرچەندە ئەو سەرچاوانە لە هەر ڕیزبەندییەکدا بن.
ئەمەش وەڵامەکان بۆ چەند سەرچاوەیەکی کەم کۆدەکاتەوە. لە زۆربەی پیشەسازییەکاندا، و لە زۆربەی زمانەکانی دەرەوەی ئینگلیزیدا، کۆمەڵەی کاندیدە شیاوەکانی گەڕان، ڕێکخراو و پشتڕاستکراوەکان بچووکە. ئەمە هەلەکەیە: پێگەی وەڵامدانەوە لە بازاڕەکەی تۆدا پێدەچێت هێشتا نەگیرابێت.
لە ڕاستیدا پڕۆگرامی GEO چی لەخۆ دەگرێت؟
پڕۆگرامی GEO پێنج جۆر کارە، کە بەدوای یەکدا و پاشان بە شێوەیەکی سووڕاوە جێبەجێ دەکرێن:
- پێداچوونەوەی ئاماژەکان. تۆمارکردنی ئەوەی کە ئەمڕۆ ChatGPT، Perplexity، Gemini، و Google AI Overviews چ وەڵامێک دەدەنەوە کاتێک کڕیاران دەربارەی بازاڕەکەت دەپرسن، و کێ ناوی دەهێنرێت لەبری تۆ.
- قەوارە و چینی سخێما (schema). داتای ڕێکخراوی ڕێکخراو، خزمەتگوزاری، و پرسیارە باوەکان، لەگەڵ یەک ناو، ناونیشان، و وەسفی گونجاو لە هەموو ئەو شوێنانەی کۆمپانیاکەت تێیدا دەردەکەوێت، بۆ ئەوەی بزوێنەرەکان وەک یەک قەوارەی ڕاستەقینە مامەڵەت لەگەڵ بکەن.
- ناوەڕۆکی شیاوی دەرهێنان. ئەو پەڕانەی کە لە دەوری وەڵامە ڕاستەوخۆکان دووبارە دروستکراونەتەوە: وەڵامەکە لە یەکەم ڕستەدا لە ژێر هەموو ناونیشانێک، بەشەکان بە شێوەی پرسیار، و بلۆکی سەربەخۆ کە مۆدێلێک دەتوانێت بە تەواوی وەریبگرێت.
- پشتڕاستکردنەوە. باسکردن لە ماڵپەڕە باوەڕپێکراوەکانی لایەنی سێیەم. مۆدێلەکان متمانە بەو ڕاستییانە دەکەن کە دەتوانن لە زیاتر لە یەک شوێن پشتڕاستی بکەنەوە.
- چاودێریکردن. هەمان پرسیارەکانی کڕیار، هەموو مانگێک، لەسەر هەموو بزوێنەرێک. فراوانکردنی ئەوەی کە سەردەکەوێت، و چاککردنی ئەوەی کە سەرناکەوێت.
چ ناوەڕۆکێک ئاماژەکانی ژیریی دەستکرد بەدەست دەهێنێت؟
ناوەڕۆک ئاماژەکان بەدەست دەهێنێت کاتێک مۆدێلێک دەتوانێت وەڵامێکی تەواوی لێ دەربهێنێت: ئیدیعایەکی ڕاستەوخۆ، ژمارەیەک، سەرچاوەیەکی ناوهێنراو. تاقیکردنەوەکانی GEO-bench بەڕاستی ئەمەیان پێوانە کرد. زیادکردنی ئاماژەکان، وەرگیراوەکان، و ئامارەکان بینرانی سەرچاوەیەکی لە وەڵامە دروستکەرەکاندا بەرزکردەوە تا 40%. پڕکردنەوەی وشەی سەرەکی خاڵی سفری یان نەرێنی بەدەستهێنا.
یاسا کردارییەکان: لە یەکەم ڕستەی ژێر هەموو ناونیشانێکدا وەڵام بدەرەوە. یەک ئاماری شیاوی سەلماندن لە هەر بەشێکدا بهێڵەرەوە و ناوی سەرچاوەکەی لە دەقەکەدا بهێنە. خشتەکان بۆ بەراوردکردن بەکاربهێنە چونکە مۆدێلەکان بە تەواوی وەریان دەگرن. هەموو بەشێک بکە بە سەربەخۆ، چونکە گەڕانەوە پارچەکان دەبینێت، نەک تەواوی پەڕەکان. وشەی زیادە لاببە، دەقی کەسی ئەو چڕییە زانیارییە کەمدەکاتەوە کە مۆدێلەکان هەڵیدەبژێرن.
پاداشتەکە ئەو کڕیارەیە کە هەرگیز کرتە ناکات. کاتێک پوختەیەکی ژیریی دەستکرد دەردەکەوێت، بەکارهێنەرانی Google تەنها لە 8% ی سەردانەکاندا کرتە لە ئەنجامێکی ئاسایی دەکەن. ئەگەر مۆدێلەکە لە ناو ئەو پوختەیەدا ئاماژەی پێنەدەیت، ئەوا هەرگیز نەبینراویت.
ئایا GEO لە بازاڕە عەرەبی، کوردی و ناوچەییەکاندا کار دەکات؟
بەڵێ، و سوودەکە گەورەترە لەو شوێنانەی کە سەرچاوە شیاوەکانی گەڕان دەگمەنن. وەڵامەکانی ژیریی دەستکرد لەسەر ئەو چەند سەرچاوە ڕێکخراوەی کە هەن کۆدەبنەوە. لەو بازاڕانەی کە کۆمپانیاکان لەسەر سەکۆ کۆمەڵایەتییە داخراوەکان دەژین، یەک ماڵپەڕی شیاوی گەڕان و ڕێکخراو دەتوانێت کۆمەڵەی وەڵامەکان بۆ تەواوی پۆلێک کۆنتڕۆڵ بکات.
ئەمە کرۆکی کارە ناوچەییەکانمانە: SEO و AEO لە هەولێر و هەرێمی کوردستان، و SEO لە عێراق بۆ ئەو کۆمپانیایانەی کە لە دەرەوە دەفرۆشن. هەمان میکانیزم جێبەجێ دەکرێت لە هەموو ئەو زمانانەی کە پێی دروست دەکەین: ئینگلیزی، عەرەبی، کوردی، و فینلەندی، کە بە شێوەی ڕەسەن نووسراون، چونکە عەرەبی وەرگێڕدراوی ئامێر کڕیارەکە لەدەست دەدات و هەناردەکارێکی نەبینراو بە نەبینراوی دەمێنێتەوە بۆ ئەو کڕیارانەی کە دەیانەوێت.
چۆن پێوانەی GEO دەکەیت؟
لێرەدا GEO بە ئاماژەکان پێوانە دەکرێت: چەند جار بزوێنەرەکان ناوت دەهێنن کاتێک کڕیاران دەپرسن، و بە هەمان پرسیار لە مانگێکەوە بۆ مانگێکی تر چاودێری دەکرێت. یەک وێنەی شاشە هیچ شتێک نەسەلمێنێت. وەڵامەکانی ژیریی دەستکرد لە نێوان کارپێکردنەکاندا دەگۆڕێن، بۆیە پێوانەکردن بریتییە لە چاودێرییەکی دووبارەبووەوە، نەک یەک پشکنین.
پڕۆگرامەکەمان مانگانە چاودێری چوار بزوێنەر دەکات، تۆماری دەکات کە هەر یەکێکیان ناوی چ کۆمپانیایەک دەهێنێت، و وێنەکانی شاشەکە دەنێرێت بۆ کڕیار. تۆ ئەو مانگە دروستە دەبینیت کە کۆمپانیاکەت دەچێتە ناو وەڵامەکەوە، بۆ هەر بزوێنەرێک، و بۆ هەر پرسیارێک.
ئەو کرتەانەی کە لە وەڵامەکانی ژیریی دەستکردەوە دێن شایەنی کارکردنن: داتای فرۆشتنی Adobe پێوانەی ئەو سەردانکەرانەی کرد کە لەلایەن ژیریی دەستکردەوە هاتوون، کە بە ڕێژەی 31% باشتر بوون لە ترافیکی بێ ژیریی دەستکرد. سەردانی کەمتر، بەڵام مەبەستی زیاتر. بە GEO تۆ دەبیتە ئەو سەرچاوەیەی کە ئەو سەردانانەی لێوە دێت.
لە کوێوە دەست پێدەکەیت؟
بە بیستنی ئەوەی کە بزوێنەرەکان پێشتر دەیڵێن دەست پێبکە: لە ChatGPT، Gemini، و Perplexity ئەو پرسیارانە بپرسە کە کڕیارەکانت دەیکەن، و ناوی هەموو ئەو کۆمپانیایانە بنووسە کە ناویان دەهێنرێت. ئەو لیستە کێبڕکێکاری ڕاستەقینەی تۆیە بۆ پێگەی وەڵامدانەوە.
پاشان بۆشاییەکان بەدوای یەکدا پڕ بکەرەوە: ماڵپەڕێکی ڕێکخراوی شیاوی گەڕان، سخێمای قەوارە، وەڵامی شیاوی دەرهێنان، باسکردنی پشتڕاستکراوە، و پێوانەی مانگانە. تەواوی شێوازەکە ئەوەیە کە ئێمە وەک خزمەتگوزارییەکانی باشترکردنی بزوێنەری دروستکەر دەیفرۆشین، کە لەسەر بنەمای تواناكانی باشترکردنی بزوێنەری وەڵام و باشترکردنی بزوێنەری گەڕان دروستکراوە.
ئەو ئیدیعایانەی لەم ڕێبەرەدان بۆ سێ ژمارە کورت دەکرێنەوە: باسکردنەکان بە ڕێژەی 0.664 بەرامبەر 0.218 پێش بەستەرەکانی پشتەوە دەکەون بۆ بینرانی ژیریی دەستکرد، تەنها 38% ی ئاماژەکانی AI Overviews لە 10 ئەنجامی سەرەوە دێن، و ئاماژەکان، وەرگیراوەکان، و ئامارەکان بینران تا 40% بەرز دەکەنەوە. گەڕان خەریکە دەبێت بە وەڵام. ئەو کۆمپانیایانەی کە ئاماژەیان پێدەدرێت ئەوانەن کە هەڵدەبژێردرێن.




